Natuur en milieu / Klimaatconflict in de polder

‘De weerstand is groot als iemand uit Den Haag zegt: 'Hier komen zonnevelden en daar windmolens’

maandag 12 maart 2018 Leestijd: 3 min.

Boris Hocks speelt het energiespel met Teun van de Keuken / De Monitor

Huub Floor

Redacteur

maandag 12 maart 2018 Leestijd: 3 min.

Bijna alle gemeenten in Nederland hebben de ambitie om over tien, twintig of dertig jaar alleen nog maar duurzame energie te gebruiken. En ze willen ook dat een groot deel van die energie op hun eigen grondgebied wordt opgewekt. Maar als ze eenmaal moeten kiezen waar de benodigde zonnepanelen en windmolens moeten komen, dan wordt het lastig, merkt Boris Hocks, energie-expert en stedenbouwkundige: ‘Dan kom je toch al snel uit op plekken waar bewoners van een gemeente een windmolen liever niet zien.’

Om erachter te komen hoe moeilijk het is voor gemeenten om binnen hun eigen gebied energie op te wekken, gaat Hocks langs gemeenten om met hen een bordspel te spelen. Op de kaart van de gemeente moeten lokale politici met fiches genoeg windmolens of zonnepanelen plaatsen om alle energie die nodig is zelf op te wekken. Een heikele opdracht. Meestal gaat dat eerst relatief anoniem en is het maken van foto’s ongewenst, aldus Hocks: ‘Wethouders en raadsleden vinden het vaak lastig genoeg om te bepalen waar eventueel windmolens zouden kunnen komen, zonder dat dat direct naar buiten komt.’ Energiespel Boris HocksSchuif de windmolens maar richting het buitengebied

Hocks ziet bij het spelen van het spel de neiging ontstaan om eerst alle windmolens en velden met zonnepanelen richting de open ruimtes te schuiven: ‘Als je te maken hebt met redelijk volgebouwde gemeenten, dan kom je al heel snel bij recreatiegebieden en natuurgebieden. Alleen, niet iedereen die daar woont ziet het zitten om windmolens te gaan bouwen.’

lees ook: Alle gemeenten willen energie- of klimaatneutraal zijn, maar kennen ze het verschil? vrijdag 16 februari

Vooral gemeenten met veel inwoners en boeren zullen moeite krijgen om energieneutraal te worden volgens Hocks. Dat levert mogelijk ook spanningen op tussen verschillende gebieden in Nederland. Want om toch genoeg energie op te wekken, moeten gemeenten met meer ruimte dus ook meer gaan doen. ‘Het roept natuurlijk de vraag op of dit eerlijk is,’ aldus Hocks. ‘Dan gebruik je de open gebieden waar de dorpskernen aan liggen voor het opwekken van energie, terwijl de vraag naar energie uit het zwaar verstedelijkte gebied komt.’

Alles wordt anders

In Wassenaar werd onlangs het bordspel van Hocks gespeeld. Voor GroenLinks wethouder Duurzaamheid Leo Maat was dat een indringende ervaring: ‘Toen ik zag hoeveel impact het op het landschap ging hebben zei ik: ‘Dit is gruwelijk.’ En dat was serieus gemeend.’ Volgens de wethouder is het een lastige opgave in de natuurrijke omgeving van Wassenaar. Maar Maat denkt dat het moet kunnen om energieneutraal te worden: ‘We hebben het spel gespeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat als we het echt willen, het op het grondgebied van Wassenaar zou kunnen. Ik denk dat dat voor alle gemeenten in Nederland geldt.’ 

lees ook: Wassenaar haalt ondanks mooie ambities duurzame doelstelling totaal niet maandag 05 maart

Voor elke Nederlandse gemeente valt een rekensom te maken om er achter te komen hoeveel schone energie moet worden opgewekt. Er wordt dan eerst gekeken hoeveel energie bespaard zou kunnen worden door alle woningen te gaan isoleren. Ook wordt berekend hoeveel energie opgewekt kan worden als alle daken worden volgezet met zonnepanelen. Daarna blijft er meestal nog 60% energie over die duurzaam moet worden opgewekt.

En hoe pijnlijk de boodschap voor veel tegenstanders van windmolens ook is, Hocks denkt niet dat we er aan ontkomen dat het landschap drastisch gaat veranderen om dit op te lossen: ‘Het is niet dat iedere vierkante kilometer moet worden volgebouwd met zonnepanelen of windmolens, maar het kan bijna niet dat je straks nog ergens 10 kilometer rijdt zonder een windmolen te zien.’

Vanuit Den Haag opgelegd

Hocks is zich bewust van wat hij zegt: ‘Dat is heel ingrijpend ja. En dat is ook het moeilijkst om uit te leggen. De rekenopgave is nog wel te begrijpen. Maar uitleggen dat we aan ons landschap heel veel gaan veranderen, dat wordt de opgave.’ 

En om dat voor elkaar te krijgen, is het volgens Hocks essentieel dat inwoners van gemeenten mee kunnen denken over hoe de energievraag wordt ingevuld. Want een aantal fiches op een bord zetten om te bepalen waar windmolens en zonnepanelen komen kan lastig zijn, maar de bevolking meekrijgen is een ander verhaal: ‘Je hebt het zo ingetekend maar ik weet niet of mensen daar gelukkig van worden. De weerstand is natuurlijk vele malen groter op het moment dat iemand vanuit Den Haag vertelt: ‘En nu komen hier de zonnevelden en daar de windmolens’. Dan krijgen we op geen enkele manier draagvlak voor deze opgave.’ Hocks ziet liever dat gemeenten het spel gaan spelen met hun inwoners: ‘Draagvlak krijg je juist als je met de gemeente en met de regio samen zoekt naar wat is nou een opgave of wat is nou een oplossing die we wel accepteren die wij wel allebei goed vinden.’ 

Wil je meer weten over de ambities van gemeenten om alleen nog maar duurzame energie te gebruiken? Kijk dan a.s. dinsdag om 21:25 op NPO2 naar onze uitzending over het ‘Klimaatconflict in de polder’. Wil je op de hoogte gehouden worden over al onze artikelen op het gebied van duurzaamheid? Schrijf je dan onderaan deze pagina in voor onze nieuwsbrief!

 

Dit artikel is geschreven door:

Huub Floor Redacteur

Huub Floor is een dertiger met een ziel van een doorgewinterde onderzoeksjournalist. Met flair, uitdagend en soms tot op het randje maakt hij verhalen. Maar niet voordat onomstotelijk vast staat dat wat hij onderzoekt ook klopt. Daarom schuwt hij het ook niet om dikke stapels documenten door te spitten waarbij hij snel tot de kern komt. Een lekker verhaal is leuk, maar het moet wel kloppen.

Lees verder
@huubfloor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het verduurzamen van ons land gaat al gepaard met veel rumoer, en dat zal alleen maar meer worden. In welke achtertuin moeten al die windmolens en zonnepanelen komen? Hoe gaan we van het gas af? Wie gaat het betalen? Graag horen we  van jullie hoe deze ingrijpende verandering in je eigen gemeente verloopt.

Alles over dit onderzoek