‘De vlinders en veldleeuweriken verdwijnen. Je houdt dan één grote grasvlakte over’

donderdag 03 mei 2018 Leestijd: 2 min.

Ecoloog Wieger Wamelink laat zien welke effecten ammoniak op natuur heeft / De Monitor

Daan Jansen

Verslaggever

daan.jansen@kro-ncrv.nl

donderdag 03 mei 2018 Leestijd: 2 min.

‘Dit was ooit allemaal heide. Het gras neemt de overhand door de ammoniak,’ legt ecoloog Wieger Wamelink uit terwijl hij ons rondleidt in Nationaal Park de Hoge Veluwe. Hij laat ons voor het onderzoek Boer en Beleid zien wat ammoniak uit de veeteelt doet met de natuur. ‘Er is al heel veel verdwenen.’

Op een grote open vlakte wijst Wieger ons op de kleurverschillen in de beplanting. Op wat bomen aan de rand na, zie je alleen maar gele en bruine stroken. ‘Dit is de heide. Je kunt de bloemen zien van vorig jaar,’ illustreert de onderzoeker van de Wageningen Universiteit terwijl hij een paar bruine takjes beetpakt. ‘Daar zit nog wat zaad in. Het lijkt dood, maar die loopt over een tijdje uit. In het najaar bloeit het weer en dan is het één grote paarse bloemenpracht.’

Die paarse bloemenzee wordt de afgelopen jaren dwars gezeten door een andere plant. ‘Dit is een grassoort, het pijpestrootje. Op zich ook mooi, maar het overgroeit de heide als er teveel ammoniak op de heide komt. Je raakt alle heide kwijt en alle soorten die erbij horen. De vlinders verdwijnen. De veldleeuweriken die we horen, die verdwijnen. Je houdt dan één grote grasvlakte over,’ wijst de ecoloog naar de grote gele stroken met droog gras.

Tekst loopt door onder de foto.

Het bruine is heide, het gele gras

Ammoniak komt uit de uitwerpselen van dieren in de landbouw. Via de lucht verplaatst ammoniak zich over een groot gebied en daalt het neer op de natuur. Niet alleen op de Hoge Veluwe speelt dit probleem. ‘Eigenlijk zie je het bijna overal in Nederland. Ook in de bossen zie je problemen. Je ziet op heel veel plekken bramen opkomen die al het andere overwoekeren. Ook in de duinen zie je net als hier vergrassing. Je moet overal ingrijpen. Elk stukje natuur.’

lees ook: Boer: ‘Het is frustrerend om weggezet te worden als iemand die de natuur verpest’ dinsdag 01 oktober

Om de heide op de Veluwe toch te laten overleven, wordt er geplagd. Dan wordt de bovenste laag met daarin de ammoniak afgegraven, zodat de natuur weer kan herstellen. Wieger laat een stukje zien waar momenteel weinig groeit. ‘Je moet er heel veel geld in steken om dit te plaggen en af te voeren. Dus het kost heel veel geld en moeite om die heide in stand te houden. Het is steeds moeilijker om heide te behouden voor Nederland.’

Dweilen met de kraan open

Volgens de ecoloog is het dweilen met de kraan open. Zolang de landbouw grote hoeveelheden ammoniak in de lucht brengt, blijf je bezig met het opruimen van het overschot aan ammoniak in de natuur. Zijn minder dieren dan de oplossing? ‘Dat zal zeker helpen. Of ze moeten anders eten. In ieder geval moeten we ervoor zorgen dat er minder ammoniak vrijkomt. Als we niks doen, raakt alles aangetast. Je houdt een paar soorten over en dat is ontzettend saai.’  

Veerkracht

De biodiversiteit wordt dus aangetast door teveel ammoniak. Dat levert een eentonig landschap op, maar zijn er andere risico’s als er dieren- en plantensoorten verdwijnen? Die vraag leggen we binnenkort in een ander artikel voor aan Koos Biesmeijer. Hij is directeur van Naturalis en hoogleraar Natuurlijk Kapitaal. ‘Als je veel soorten in een systeem hebt, dan zit daar veerkracht in. Hoe weerbaarder het eigenlijk is.’


Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan hier in en dan stuur ik je regelmatig onze nieuwsbrief.

Lees meer over

Natuur en milieu Boer en beleid
Verkenning Research Opnames Uitzending

Boer en beleid

Opnames

Nederlandse boeren gaan volgende week weer op pad met de tractor om te demonstreren tegen het landbouwbeleid. De komende jaren moet de veestapel fors inkrimpen en boeren uitgekocht worden om de stikstofcrisis te bezweren. Volgens de politiek is dé oplossing voor het stikstofprobleem de zogenoemde kringlooplandbouw. Maar gaat de kringlooplandbouw het stikstofprobleem oplossen? Hoe moet dit er in de praktijk uit gaan zien? En welke gevolgen heeft dit, niet alleen voor de boeren, maar ook voor de consument?

Deel jouw ervaring 37 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 17 november 22:40u, NPO2

217 tips

ontvangen

Deskundigen gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Daan Jansen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Het gaat slecht met de biodiversiteit in Nederland en we moeten de doelen van het klimaatakkoord halen. De landbouwsector is vervuilend en stoot veel stikstof uit.

Alles over dit onderzoek