Onderwijs / Onderwijs

De grootste verschillen tussen ‘streng’ regulier en 'vrij' particulier onderwijs

dinsdag 09 januari 2018 Leestijd: 4 min.

Hoe weet je als ouder of je kind goed zit op een particuliere school? / ANP

Sietze van Loosdregt

Redacteur

dinsdag 09 januari 2018 Leestijd: 4 min.

Eerder schreven we dat de eisen waar particuliere scholen aan moeten voldoen een stuk minder streng zijn dan die van reguliere, door de overheid betaalde scholen. Toch voldoen zij vaak wel aan de leerplicht. Voor ons onderzoek naar passend onderwijs willen wij weten aan welke eisen zij daarvoor moeten voldoen. En hoe weet je als ouder of je kind goed zit?

Een particuliere school kost vaak vele duizenden euro’s per jaar. Een bewuste keuze van ouders, maar niet altijd een vrije keuze. Voor sommige ouders is particulier onderwijs een laatste redmiddel. Hun kind is vastgelopen in het regulier onderwijs, voelt zich er niet thuis of krijgt niet de ondersteuning die het nodig heeft. Particulier onderwijs is dan soms een oplossing. Zoals dat ook het geval is bij de 14-jarige Maris, die we spraken voor onze vorige uitzending over passend onderwijs. Hij gaat naar de particuliere school Maupertuus in Driebergen, betaald uit budget voor regulier onderwijs. Maar Maris is een uitzondering. Meestal zijn het de ouders zelf die de rekening betalen. Hoe controleer je of je waar krijgt voor je geld?

lees ook: Scholen sturen moeilijke leerlingen naar privéscholen zaterdag 11 november

De eisen waar particuliere scholen aan moeten voldoen, staan beschreven in het Onderzoekskader Niet Bekostigd Onderwijs voor primair en voortgezet onderwijs van de Inspectie voor het Onderwijs.


Als we afgaan op het aantal pagina’s zijn de eisen waaraan reguliere scholen moeten voldoen een stuk veelomvattender. Zo beslaat het onderzoekskader voor reguliere middelbare scholen 87 pagina’s, dat voor hun particuliere tegenhangers slechts 25. We noemen de belangrijkste verschillen.

Toetsen

Het meest in het oog springend is het gebrek aan toetsen op particuliere scholen. Waar regulier onderwijs verplicht een eindtoets afneemt in groep 8 van de basisschool en een examen aan het einde van de middelbare school, geldt die plicht niet op particuliere scholen. Zij hebben wel de plicht om de mogelijkheid te bieden om eindexamen te doen. Het is vervolgens aan de leerling of hij dit wil of niet. In de praktijk komen veel kinderen op particuliere scholen zonder erkend diploma van school. Verder moet de school wel de vorderingen van de leerlingen volgen, maar hoe ze dat doen mag de school zelf bepalen.

lees ook: Voldoen ‘veredelde speeltuinen’ nu wel aan leerplicht? dinsdag 05 december

Aantal lesuren

Reguliere scholen moeten een minimum aantal lesuren per jaar bieden aan hun leerlingen. Een basisschool moet in acht jaar tijd zijn leerlingen tenminste 7.520 uur les geven, een middelbare school tussen de 3.700 (VMBO) en 5.700 (VWO). Voor particuliere scholen geldt deze verplichting niet.

Volgens Jan-Willem Swane, woordvoerder van de Inspectie van het Onderwijs, hebben particuliere scholen wel de plicht om leerlingen goed voor te bereiden op vervolgonderwijs. ‘Dan wordt er wel gekeken of zij voldoende onderwijstijd bieden aan leerlingen om zich dat eigen te maken.’  Als een school weinig onderwijstijd plant, kijkt de inspectie of de school wel voldoende resultaten haalt.

Medezeggenschap

Een ander belangrijk verschil is de stem van ouders. Op een reguliere school is die verplicht vertegenwoordigd in een medezeggenschapsraad. Het onderwijs moet dus afgestemd worden met de ouders. Voor particuliere scholen geldt deze plicht niet, al staat het een school natuurlijk vrij inspraak van ouders te organiseren.

Openbaarheid

Reguliere scholen hebben vanuit de onderwijswet de plicht om hun financiële jaarstukken te overleggen aan de inspectie. Meestal zijn deze ook terug te vinden op de website van de school. De financiën van particuliere scholen worden niet gecontroleerd door de inspectie.

Ook over het onderwijs zelf hoeft de school – behalve aan de inspectie – geen verantwoording af te leggen. Over reguliere scholen schrijft de inspectie: ‘Het bestuur en de school leggen intern en extern toegankelijk en betrouwbaar verantwoording af over doelen en resultaten en voeren daarover actief een dialoog.’ Deze plicht van openbaarheid geldt niet voor particuliere scholen. Wie wil weten hoe het met de kwaliteit van het onderwijs en de financiën is gesteld op een particuliere school zal hier dus naar moeten vragen bij de school. Wij konden van slechts een enkele particuliere school de jaarstukken vinden op de website.

Van reguliere scholen is veel informatie terug te vinden op de website scholenopdekaart.nl. Particuliere scholen zijn daar niet te vinden. De inspectie publiceert wel haar rapporten over particuliere scholen. Lees ze hier.

Passend onderwijs

Een belangrijke voorwaarde die gesteld wordt aan reguliere scholen in het onderzoekskader van de inspectie: ‘De school werkt samen met partners om het onderwijs voor haar leerlingen vorm te geven.’ Ambtelijke taal voor: scholen hebben een zorgplicht, ze moeten passend onderwijs bieden aan hun leerlingen. Zij werken daarvoor verplicht samen in zogenoemde samenwerkingsverbanden om het onderwijs aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben vorm te geven. Zij zijn verplicht voor iedere leerling een passende plek te vinden. Particuliere scholen hebben deze zorgplicht niet.

De meest kwetsbare leerlingen die vastlopen in het reguliere onderwijs en vervolgens ten einde raad op een particuliere school terecht komen, genieten dus opvallend genoeg niet de bescherming van deze zorgplicht. Terwijl die juist vooral voor deze leerlingen bedoeld is. Een particuliere school mag ze zonder opgaaf van redenen verwijderen of weigeren. Wij spraken meerdere ouders van kinderen die dit overkwam.

Ouderbijdrage

Jan-Willem Swane noemt nog een verschil waar ouders mee te maken krijgen: de ouderbijdrage. In het bekostigd onderwijs is die bijdrage vrijwillig. ‘Dat speelt logischerwijs niet in niet-bekostigd onderwijs.’ Prijzen voor particuliere scholen variëren van zo’n 3.000 euro tot ruim 20.000 euro per jaar.

Verantwoordelijkheid ouders

Bij particuliere scholen wordt een groot deel van de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs dus bij de ouders gelegd. Die kiezen vaak ook bewust voor een particuliere school, zo stelt ook Swane van de inspectie: ‘Bij niet-bekostigd onderwijs gaat het om scholen waar ouders zelf voor kiezen, zíj maken de keuze voor niet-bekostigd onderwijs.’

Waar ouders bij particulier onderwijs dus een grotere verantwoordelijkheid hebben om de school te controleren, hebben ze daar juist minder mogelijkheden toe. Er is geen verplichte medezeggenschapsraad, relevante informatie hoeft niet openbaar gemaakt te worden en wie wil weten wat de school met je geld doet, komt er vaak ook bekaaid vanaf.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Verkenning

Deel jouw ervaring 154 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 18 september 21:25u, NPO2

1955 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Een vrijstelling van de leerplicht voor je kind? En wat dan? Zijn er voldoende mogelijkheden om je kind toch onderwijs en begeleiding te geven?

Onderwijs / Onderwijs

Weet jij meer?

Heb jij ervaring in het particulier onderwijs? Als leerkracht of juist als leerling of ouder? Tip ons!
Deel jouw ervaring

Sietze van Loosdregt

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek