Dakloos na scheiding: ‘Uiteindelijk sliep ik met mijn dochter in de auto’

vrijdag 19 januari 2018 Leestijd: 4 min.

de achttien 'mid-stay' woningen aan de Fanny Blankers Koen-laan in Hoofddorp zijn speciaal voor mensen met kinderen die moeite hebben een woning te vinden / Jur Engelchor

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

vrijdag 19 januari 2018 Leestijd: 4 min.

Na een scheiding een huis vinden is lastig, vooral als je kinderen hebt en een klein inkomen. Een nieuw project in de gemeente Haarlemmermeer moet uitkomst bieden.

Voor ons onderzoek Huurdersproblemen verdiepen we ons in een prangend probleem. Wie voorrang wil krijgen op de wachtlijst voor een sociale huurwoning moet een etiketje hebben: statushouders, mensen die vanuit beschermde woonvormen doorstromen of die omwille van een medisch of sociaal probleem voorrang krijgen. Echtscheiding alleen is in de meeste gemeenten geen reden voor urgentie. Om die reden sliep Petra Jansen (46) het afgelopen half jaar op banken van vrienden en in de logeerkamer van haar moeder.

‘Omdat ik al een tijd stond ingeschreven bij de woningstichting dacht ik zo aan de beurt te zijn. Tijdens het zoeken kon ik zo lang bij vrienden en familie terecht, maar naarmate de tijd verstrijkt, droogt dat netwerk op. Uiteindelijk sliep ik met mijn dochter in de auto, omdat ik nergens anders terecht kon.’

Jansen heeft te weinig wachttijd opgebouwd om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. Het gevolg van een foutieve registratie, zegt ze. Omdat het conflict hierover zich voortsleept en ze geen uitweg meer ziet, meldt ze zich dit najaar bij de daklozenopvang. Een hulpverlener ziet ruimte om toch urgentie aan te vragen, op grond van de autistische stoornis van haar zoon. ‘Ik hoor eind deze maand of we daarvoor in aanmerking komen. Tot die tijd slaap ik nog steeds bij vrienden. Had ik mij met mijn zoon gemeld bij de daklozenopvang, dan was dat waarschijnlijk sneller gegaan. Ik heb dat niet gedaan, omdat ik hem niet uit zijn beschermde omgeving wilde halen, maar ergens voelt het wrang.’

Manifest

Het is dringen op de sociale huurmarkt. Deze zomer vroegen Platform Opnieuw Thuis, de koepel van woningcorporaties Aedes, Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en stedennetwerk G32, in een gezamenlijk manifest om extra aandacht voor ‘spoedzoekers’.  Steeds meer urgente groepen verdringen op een steeds krappere sociale huurmarkt. Wie niet zo’n label heeft, vist al snel achter het net. Gemeenten, maar ook het Rijk, zouden volgens de organisaties meer moeten doen om flexibele woonruimte te realiseren. Leegstaande kantoorruimten omvormen tot woningen bijvoorbeeld, of containerwoningen neerzetten op braakliggend terrein. Hoewel de wet de tijdelijke verhuur van dit soort woningen makkelijker heeft gemaakt, maken gemeenten en corporaties daarvan maar mondjesmaat gebruik.

'Uiteindelijk sliep ik met mijn dochter in de auto, omdat ik nergens anders terecht kon.’Petra Jansen (46)

Dat geldt niet voor de gemeente Haarlemmermeer. Gelijktijdig met het manifest voor spoedzoekers verschijnen deze zomer de eerste verhuisdozen aan de Fanny Blankers Koen-laan in Hoofddorp. Hier, in een voormalig noodgebouw van een basisschool, zijn door woningcorporatie Ymere achttien woningen gerealiseerd. Bedoeld voor mensen met kinderen en een ernstig huisvestingsprobleem, zoals Antoinette Aandeweg. Nadat haar relatie strandt, woont ze twee jaar op een zolderkamer van acht vierkante meter, die ze deelt met haar dochter. ‘Er is hier in de omgeving nauwelijks iets te krijgen. Zelfs met negen jaar inschrijftijd sta ik niet hoog genoeg om iets te vinden wat ik kan betalen.’

‘Brandverzekering’

De Estafette, een verwijzing naar het tijdelijke karakter van de woningen, biedt uitkomst. Hier is geen wachtlijst. Eenoudergezinnen, die minimaal twee jaar in de gemeente wonen en die aan een aantal selectiecriteria voldoen, kunnen er direct in. Na twee jaar moeten ze het denkbeeldige stokje weer doorgeven aan de volgende.

‘Het is bedoeld als een tussenvoorziening. Om na een echtscheiding je leven weer op orde te brengen. We denken dat twee jaar voldoende zou moeten zijn, mits bewoners zelf actief blijven zoeken. Er ontstaat dan weer ruimte voor iemand anders,’ aldus wethouder Tom Horn. Samen met woningcorporatie Ymere neemt hij vier jaar geleden het initiatief voor De Estafette, na een emotioneel appèl van een groep gescheiden moeders. Horn is aanvankelijk sceptisch. ‘In beginsel vind ik trouwen en scheiden privé-aangelegenheden. Je sluit voor je huis ook een brandverzekering af, dus heb je ook een verantwoordelijkheid om je in te dekken tegen het stranden van een huwelijk. Ik trek wel een grens bij kinderen die dakloos worden en dat bleek hier het geval.’

Scheidingsgolf

Net als in veel andere gemeenten bestaat het aanbod in Haarlemmermeer vooral uit eengezinswoningen. Een erfenis uit de Vinex-jaren, toen veel jonge gezinnen naar de regio trokken. De omvang van de onvermijdelijke scheidingsgolf die daarop volgde, verrast ook de gemeente Haarlemmermeer. Horn: ‘Op enig moment lag het scheidingspercentage rond de veertig procent, terwijl het woningaanbod daar niet op aansloot. Tel daarbij op dat er in de crisisjaren te weinig is gebouwd en we ook meer bijzondere doelgroepen moeten bedienen. Voor mensen die uit elkaar gaan, maar niet urgent zijn, ontstaat een probleem.’

Ook Ymere benadrukt de schrijnende situaties waarmee ze de afgelopen jaren zijn geconfronteerd. ‘We raden mensen aan zich in te schrijven, ook als je huwelijk nog goed is. De wachttijd in het gebied is hier tussen de acht en tien jaar. Als je niet in aanmerking komt voor urgentie, dan ligt dakloosheid echt op de loer.’

‘In beginsel vind ik trouwen en scheiden privé-aangelegenheden. Je sluit voor je huis ook een brandverzekering af, dus heb je ook een verantwoordelijkheid om je in te dekken tegen het stranden van een huwelijk.'Tom Horn, wethouder Haarlemmermeer

Om tegemoet te komen aan de vraag naar kleine, snel beschikbare woningen toverde de corporatie een oud schoolgebouw om tot achttien appartementen. Iedere bewoner beschikt over twee slaapkamers, een grote berging voor opslag van spullen en ze krijgen hulp bij het zoeken naar een aansluitende woonruimte. Ymere: ‘We maken van begin af aan duidelijk: het is voor twee jaar. Je hebt dus zelf ook een verantwoordelijkheid om actief te zoeken, maar we helpen daarbij. Bovendien loopt de wachttijd door, terwijl mensen hier wonen.’

Zwaar op de maag

Toch ligt de verplichte vertrekdatum een deel van de bewoners zwaar op de maag. Antoinette Aandeweg is blij met haar woning, maar tegelijkertijd weinig positief over haar kansen als ze over anderhalf jaar moet verhuizen. ‘En dan sta ik nog best lang ingeschreven. Andere bewoners hebben zich pas net ingeschreven. Met twee jaar wachttijd zijn je kansen dan nihil.’

Wethouder Horn beaamt dit. ‘Die wachttijd is een vraagstuk. De komende jaren willen we ruimte creëren voor 20.000 extra woningen. Dertig procent daarvan moet sociale huur worden en ook in het woonruimteverdeelsysteem willen we andere keuzes maken. Maar het risico is er inderdaad dat iemand niet door kan stromen.’

Haarlemmermeer is desondanks voorzichtig positief over het experiment en zint op uitbreiding voor andere doelgroepen. ‘We hebben hier geen harde cijfers over, maar iemand die langdurig tobt met woonruimte maakt eerder beslissingen die uiteindelijk weer kunnen leiden tot schulden of allerlei sociale problemen. Dat kan een gemeente uiteindelijk een veelvoud kosten van het bedrag om tijdelijke woonruimte te faciliteren.’

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Woonproblemen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Woonproblemen

Uitzending

Onze uitzending Wel werk, geen woning is maandagavond 11 mei om 22:15u op NPO2.

Deel jouw ervaring 143 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 11 mei 2020 om 22:15  NPO2

1403 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Wonen en leefomgeving / Woonproblemen

Wat doen gemeenten nog meer?

We zijn benieuwd naar andere woningprojecten, die speciaal voor mensen in echtscheiding of andere 'spoedzoekers' worden gerealiseerd. Laat het ons weten via het tipformulier.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Leidt de hoge woningnood tot dakloosheid?
Alles over dit onderzoek