Algemeen / Huurdersproblemen

Camping Kafka wil gemeenten confronteren met ‘vergeten groep’ thuislozen

vrijdag 12 januari Leestijd: 4 min.

Vakantiepark / ANP

Niels van Nimwegen

Verslaggever

vrijdag 12 januari Leestijd: 4 min.

Hoe groot de groep mensen is die uit nood op een camping of vakantiepark woont, weet niemand. Eenmaal in zo’n stacaravan of chalet kan je met ogenschijnlijk overzichtelijke problemen al snel in de problemen komen, want wonen in een recreatiegebied mag niet. Een Brabants project vraagt aandacht voor een groep thuislozen, die in zo’n situatie zitten, maar waarvan de omvang niet bekend is. We komen in aanraking met enkele van deze thuislozen. 

Het was de bedoeling om een paar maanden te overbruggen. Ze zou immers snel aan de beurt zijn voor een sociale huurwoning in de buurt. De gemeente verzekerde haar dat het misschien nog een jaar zou duren, maar niet veel meer. Bijna drie jaar later, woont Anne nog altijd in een stacaravan. Waar precies wil ze liever niet gepubliceerd hebben, net als haar echte naam. ‘Ik wil niet dat mijn dochter last krijgt van vragen over mijn woonsituatie en ik maak liever geen slapende honden wakker.’

‘Geen geschikte omgeving’

Dakloos wil ze zichzelf niet noemen. Ze slaapt immers niet onder een brug. Maar dat haar situatie verre van ideaal is, geeft ze onmiddellijk toe. Zo maakt het gebrek aan een reguliere woning contact met haar dochter moeilijk. Haar ex-man vindt de stacaravan geen geschikte omgeving voor een opgroeiend kind. Ook financieel knelt het. Tot 2017 kon ze ook op het vakantiepark nog huurtoeslag ontvangen, maar die regels zijn sindsdien aangescherpt en haar bescheiden inkomen heeft daardoor een flinke deuk opgelopen.  

‘Er loopt een deurwaarderstraject, omdat ik enkele maanden mijn zorgverzekering niet kon betalen. Ik kan me daardoor ook niet meer aanvullend verzekeren, terwijl ik een slecht gebit heb. Het is wachten tot er een kroon vervangen moet worden  en dan maar hopen dat de tandarts aardig is.’

Illegaal

Het zijn dit soort verhalen die ons de voorbije weken bereiken, nadat we voor ons onderzoek ‘Huurdersproblemen’ het verhaal optekenen van verpleegkundige Jenny. Bij gebrek aan betaalbare huurwoningen heeft ze haar intrek genomen op een vakantiepark. In de reacties komen verhalen voorbij van mensen die soms al jaren illegaal op recreatiegebieden wonen, met alle gevolgen van dien. 

‘Mensen lopen vast in de maatschappij, omdat ze op een vakantiepark terechtkomen. Het wordt moeilijker je in te schrijven in de gemeentelijke basisadministratie, waardoor mensen nog verder in de problemen raken. Toegang tot zorg en het contact met de Belastingdienst of Centraal Justitieel Incassobureau worden bijvoorbeeld lastig. Schulden lopen op en mensen komen steeds verder op afstand te staan van de gereguleerde samenleving.’

Klaas Burger is onderzoeker, beeldend kunstenaar en vanuit zijn achtergrond in de maatschappelijke opvang, nauw betrokken bij dit vraagstuk. Hij laat een stroomschema zien, waarin hij talloze bureaucratische hordes heeft verbeeld die het campingbewoners moeilijk maken in hun dagelijkse leven. Met zijn Academie voor Beeldvorming schetst hij de kloof tussen dit soort maatschappelijke problemen en het beleid dat overheden hierop formuleren.

Voor zijn meest recente project deed Burger maandenlang onderzoek en woonde zelfs enige tijd op een camping. De gesprekken die hij daar voerde met campingbewoners, - eigenaren, zorgprofessionals en beleidsmakers hebben geresulteerd in het project ‘Camping Kafka: Weg in Eigen Land’. Een installatie en ontmoetingsproject waarmee Burger en zijn collega’s rond de gemeenteraadsverkiezingen langs enkele Brabantse gemeenten touren. Door beleidsmakers in gesprek te laten gaan met campingbewoners hoopt hij lokale overheden ervan bewust te maken dat wonen in een caravan geen leefstijlkeuze is, maar bittere noodzaak.

Aso-campings

‘In de media domineert het beeld van aso-campings: kleine vrijstaatjes, vol vervallen stacaravans en wietkwekerijen. Gemeenten zijn als de dood voor verloedering en handhaven daarom actief op permanente bewoning. Ze gaan daarbij voorbij aan de vraag hoe mensen daar in de eerste plaats terecht zijn gekomen.’ 

Burger lepelt geroutineerd de statistieken op. Net als elders in het land is het gebrek aan betaalbare huurwoningen in Brabant prangend. Bij de huidige bouwplannen is het tekort over 30 jaar opgelopen tot minimaal 35.000 sociale huurwoningen. Juist noodlijdende vakantieparken bieden een voorziening die in veel gemeenten ontbreekt: kleine woonruimten die snel beschikbaar zijn, zonder wachtlijst of strenge inkomenseisen. In plaats van dit soort woningen te realiseren, kiezen gemeenten voor handhavingstrajecten. Het meest in het oog springende voorbeeld is camping Fort Oranje in Zundert. Maar ook in Epe kregen bewoners onlangs hoge dwangsommen opgelegd voor het illegaal bewonen van recreatiegebied De Beekhorst. Verschillende gemeenten rond Utrecht hebben vergelijkbare handhavingstrajecten aangekondigd en ook op de Veluwe handhaaft men sinds vier jaar actief op het illegaal bewonen van vakantieparken.

Burger: ‘Wat wij zien is dat de mensen die we spreken “gewoon” op zoek zijn naar een plek om te wonen. Lokale overheden stimuleren de bouw van goedkope woningen onvoldoende, blijven vasthouden aan het idee dat campings en vakantieparken puur voor toerisme zijn bedoeld en sturen niet op slimme verdienmodellen waar ook plaats is voor bewoning door spoedzoekers. Zoals je ook bij Fort Oranje ziet, zetten ze in op harde handhaving. Het kromme is dat ze daarmee handhaven op het probleem dat ze zelf hebben gecreeërd op de woningmarkt.’

Dag tot dag

Hoe groot deze groep is, weet niemand. In de statistieken van het CBS komen ‘illegale’ campingbewoners namelijk niet voor. Navraag bij verschillende gemeenten en maatschappelijke opvangorganisaties leert ons dat ook zij hierover geen cijfers bijhouden. Volgens Burger is goed registreren een voorwaarde voor het oplossen van dit probleem. ‘Zonder kun je geen woningbeleid maken dat recht doet aan de problemen die deze mensen hebben. Het overgrote deel heeft in essentie een woonprobleem, dat we nu via handhaving en dure zorgtrajecten proberen weg te werken.’

Tipgever Anne hoopt in de loop van dit jaar bovenaan de wachtlijst te staan voor een woning in de buurt van haar dochter en ex-man. ‘Daarmee zouden tachtig procent van mijn problemen zijn weggewerkt. Ik heb meer rust, kan mijn dochter vaker zien en heb weer recht op huurtoeslag, zodat ik mijn schulden sneller weg kan werken. Je kunt dan weer gaan werken aan een toekomst, in plaats van dag tot dag te leven.’

Algemeen / Huurdersproblemen

Woon je ook noodgedwongen op een vakantiepark of camping

En durf je hierover met ons in gesprek? Vul dan het tipformulier hieronder in. We zijn benieuwd naar je verhaal, dat we vanzelfsprekend vertrouwelijk zullen behandelen.
Deel jouw ervaring

Niels van Nimwegen

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Steeds meer mensen hebben moeite met het vinden van een betaalbare huurwoning. 

Alles over dit onderzoek