Gezondheid en zorg / Ondervoeding

‘Bureaucratie in de zorg leidt tot ondervoeding ouderen’

dinsdag 25 september 2018 Leestijd: 2 min.

Teun bij Dick Hulsinga / De Monitor

Karlijn Vernooij

Redacteur

Marije Rooze

Developer

dinsdag 25 september 2018 Leestijd: 2 min.

Bijna 80 procent van de medewerkers in de wijkverpleging komt bij ouderen thuis die ondersteuning nodig hebben met eten en drinken, maar de juiste hulp nu niet krijgen. Dat blijkt uit een rondgang onder 700 wijkzorgmedewerkers over voeding en zorg aan huis, in samenwerking met het Nederlands Wijkverpleegkundigen Genootschap en de beroepsverenigingen V&VN en Voor de Wijk.

Het gaat om kwetsbare ouderen met thuiszorg, die problemen hebben met eten en drinken. Omdat ze minder trek hebben of omdat ze het vergeten, vanwege bijvoorbeeld dementie. De oplossing lijkt simpel; de zorgverlener die de boterhammen smeert, het eten opwarmt, en er even bij kan blijven tot het bord leeg is. Maar zo simpel is het niet. Deze handelingen zijn voor zorgmedewerkers een hoofdpijndossier geworden. Volgens wijkverpleegkundige Marjolein Zilverentant van beroepsvereniging V&VN hebben we het in Nederland heel ingewikkeld gemaakt. ‘Zorgen dat iemand voeding krijgt hebben we verdeeld over verschillende potjes. In principe vergoedt de zorgverzekeraar alles wat aan het lijf gebeurt. Zoals een lepel naar de mond brengen als iemand twee verlamde armen heeft. En de gemeente is verantwoordelijk voor alles in huis, zoals de magnetron bedienen en het eten op tafel zetten. Maar alles daartussen is een grijs gebied.’

Ondervoeding

De hulp bij de maaltijd valt binnen drie wetten: de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet Langdurige Zorg (Wlz). In theorie sluiten de wetten op elkaar aan. Maar in de praktijk blijkt het een doolhof van instanties die naar elkaar wijzen. Volgens 70 procent van de zorgmedewerkers verslechtert hierdoor de gezondheidssituatie van hun cliënt en werkt het zelfs ondervoeding in de hand. Maar liefst één op de drie kwetsbare ouderen met thuiszorg is dan ook ondervoed. Het is evident dat we dit percentage naar beneden moeten krijgen. Maar volgens Zilverentant is dat nu een moeilijke opgave. ‘Ondervoeding is een verpleegkundige diagnose en kun je indiceren binnen de zorgverzekeringswet. Maar de zorg die we inzetten om de ondervoeding te voorkomen, krijgen we moeilijk gefinancierd.’

Selectie van reacties uit de rondgang

Sjoemelen

Bijna 40 procent van de ondervraagde wijkverpleegkundigen sjoemelt met de indicaties om de hulp bij eten en drinken tóch geregeld te krijgen. Vaak doen ze dit door het klaarzetten van de maaltijd te koppelen aan een ander zorgmoment, zoals de toiletgang of hulp bij het douchen. En dat terwijl deze HBO-verpleegkundigen sinds 2015 zelf de indicatiebevoegdheid hebben. En daarmee op papier ook zelf beslissen wanneer iets binnen de zorgverzekeringswet valt en wanneer niet.

Nieuwe richtlijn

Vera Bergkamp, Tweede Kamerlid voor D66, wil dat de minister de betrokken partijen zo snel mogelijk bij elkaar aan tafel brengt om tot een oplossing te komen. ‘We hebben het hier over voeding en vocht, een basisvoorwaarde voor een gezond leven. Onze ouderen mogen niet tussen wal en schip vallen door onze bureaucratie.’ Het Kamerlid wil dat de wijkverpleegkundige óók in de praktijk doorzettingsmacht krijgt. En dus niet alleen op papier. Volgens Jaap Sijmons, een autoriteit op het gebied van gezondheidsrecht, kan het helpen als de minister aan het Zorginstituut vraagt om een nieuwe richtlijn af te geven.

Reactie minister

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) laat weten dat mensen de zorg moeten krijgen die nodig is en waar ze recht op hebben. Zeker als het om zoiets fundamenteels als de maaltijd gaat. ‘En als dat in de praktijk problemen geeft, mag dat nooit en te nimmer ten koste gaan van mensen die op deze zorg zijn aangewezen.’ Hij stelt dat zorgverzekeraars en gemeenten met elkaar adequate afspraken moeten maken waardoor de juiste ondersteuning geboden kan worden. ‘VWS wil daarom met hen in gesprek om duidelijke afspraken te maken over de samenwerking en wie wanneer waarvoor verantwoordelijk is als het gaat om maaltijdondersteuning.‘

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief met alle artikelen over dit onderwerp! Meld je hier aan.

Vanavond in De Monitor: ondervoeding bij demente ouderen. Dinsdag 25 september, om 21:25 uur op NPO2

Verkenning Research Opnames Uitzending

Ondervoeding

Research

Volgens de stuurgroep Ondervoeding is 30 tot 40% van de ouderen met thuiszorg ondervoed in Nederland. Het is een groeiend probleem. Hulp bij eten en drinken blijkt heel lastig te regelen. Wijkverpleegkundigen en familie slaan alarm.

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 25 september 21:25u, NPO2

96 tips

ontvangen

Gezondheid en zorg / Ondervoeding

Reageren?

We zijn benieuwd naar jouw ervaringen met zorg aan huis voor kwetsbare ouderen.
Deel jouw ervaring

Karlijn Vernooij

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij Redacteur
Karlijn heeft bijna 15 jaar ervaring in de journalistiek. Van redacteur en planner op de binnenlandredactie van RTL Nieuws tot samensteller bij KRO-NCRV Radio 1. De overstap naar het programma De Monitor is een lang gekoesterde wens. ‘Waar je bij de radio dagelijks in hoog tempo verschillende onderwerpen aanraakt en weer laat liggen, kun je er bij De Monitor veel dieper induiken.’ Mensen in de samenleving een stem geven, mensen die ergens anders niet gehoord worden, is wat haar het meeste drijft. ‘Samen proberen iets bloot leggen, en er een oplossing voor proberen te vinden. In plaats van je laten sturen door ‘de waan van de dag’. Haar eerste onderzoek gaat over datingsites met nepprofielen. Wat haar daarin het meest treft zijn de verhalen van kwetsbare mensen op zoek naar liefde, waar deze sites misbruik van maken.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Oud worden in je eigen omgeving. Terwijl de zorg aan huis geregeld wordt. Ideaal, dacht de overheid een paar jaar geleden. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Een grote groep kwetsbare ouderen ...
Alles over dit onderzoek