‘Bij een computerstoring in het ziekenhuis ligt alles plat, inclusief de spoedeisende hulp’

maandag 29 april 2019 Leestijd: 3 min.

Patiënten worden verplaatst bij storing / ANP

Huub Floor

Verslaggever

huub.floor@kro-ncrv.nl

maandag 29 april 2019 Leestijd: 3 min.

‘De afhankelijkheid van ICT-systemen in ziekenhuizen is zo groot, dat zelfs de spoedeisende hulp wordt gesloten als er een grote storing is. Blijkbaar is het mogelijk dat de basis van onze zorgverlening helemaal uit de lucht gaat bij een storing en dat medici hun werk niet meer kunnen doen,' zo vertelt een ICT-medewerker van een groot ziekenhuis ons. 

Werk jij in de zorg en ervaar jij problemen met ICT-systemen die niet altijd goed werken? Deel dan hier jouw ervaring met ons en help ons onderzoek verder!

 

Nederland kende de afgelopen jaren een aantal grote ICT-storingen in ziekenhuizen. Dit jaar al twee keer in januari. Eén keer in Enschede en een paar dagen later in Noord-Holland. Wat opviel bij beide storingen, is dat ziekenhuizen volledig uit de lucht gaan bij een grote storing. Ambulances rijden niet meer, de spoedeisende hulp moet worden gesloten en operaties worden afgelast.

lees ook: ‘Ziekenhuizen weten vaak totaal niet van elkaar wat ze precies doen’ zaterdag 27 april

Afhankelijk van de computer

Voor ons onderzoek naar de verwerking van digitale gegevens in de zorg spreken we met een ICT'er uit een groot ziekenhuis in Nederland. Anoniem deelt hij zijn ervaring met ons: ‘Ook wij hebben de afgelopen jaren een storing gehad waarbij we een aantal dagen er helemaal uit lagen, inclusief spoedeisende hulp. Als artsen en verpleegkundigen niet meer bij patiëntgegevens kunnen, dan stopt alles. De problemen zijn vaak zo complex, dat het een paar dagen duurt om alles weer aan de praat te krijgen.’

Om toegang te hebben tot patiëntgegevens werken ziekenhuizen in Nederland met een zogenaamd ziekenhuisinformatiesysteem (ZIS). Met dit systeem kan binnen het ziekenhuis makkelijk informatie onderling worden gedeeld. Als je als patiënt verschillende onderzoeken en behandelingen ondergaat, kan iedere arts zien wat er speelt. Wanneer je bijvoorbeeld na een bloedonderzoek verplaatst wordt naar een andere afdeling, hoeft er geen fax meer meegestuurd te worden met jouw uitslagen, of gesleept te worden met papieren.

Nadelen van één centraal systeem

Volgens Wim Jongejan  zit er een groot risico aan het gebruikmaken van één centraal systeem in het ziekenhuis. Hij is oud-huisarts en al jaren kritisch volger van digitale ontwikkelingen in de zorg: ‘In het begin hadden alle afdelingen in het ziekenhuis hun eigen systeem. Als er dan iets fout ging, dan werd alleen de afdeling getroffen waar het systeem een storing had. Nu heeft het hele ziekenhuis één systeem en als dat uitvalt, valt alles om een doktersbezoek te ondersteunen weg. En ook veel apparaten zijn aangesloten op het systeem en werken dus niet meer.’

De ICT-medewerker die wij spreken herkent dit. ‘Als meerdere ziekenhuizen één systeem delen, is het zelfs zo dat al die ziekenhuizen problemen kunnen krijgen. Dan moet de storing wel heel erg diep liggen en niet ergens aan de oppervlakte.’ Dit was in januari in Noord-Holland het geval. Doordat vijf locaties van één ziekenhuisgroep daar gebruikmaken van hetzelfde systeem, lagen alle ziekenhuizen dagenlang plat. Alle operaties moesten worden afgelast en niemand kon meer in het ziekenhuis terecht.

Maar volgens de ICT’er kent het gebruikmaken van een centraal programma ook heel veel voordelen ten opzichte van vroeger toen iedere afdeling nog zijn eigen systeem had: ‘De informatie was toen enorm versnipperd. Alles stond toen nog op papier en cd’s. Omdat iedereen met zijn eigen systeem werkte, kwam het voor dat informatie over het hoofd werd gezien. Artsen en verpleegkundigen hadden niet altijd alle informatie voorhanden.’

Niemand weet waar de storing vandaan komt

Door de toenemende afhankelijkheid van computersystemen in ziekenhuizen, is het belangrijk om te weten waarom er storingen optreden. Maar dat blijkt niet eenvoudig te achterhalen. Ook dat is een doorn in het oog van Jongejan: ‘Het grote probleem is dat je nooit te horen krijgt wat de oorzaak is. Het blijft een kwestie van gissen. Ik verbaas me erover dat dit zo onduidelijk blijft.’ 

Van in ieder geval tien grote ICT-storingen in de afgelopen jaren bij ziekenhuizen is onbekend wat de oorzaak was, blijkt uit een inventarisatie van Jongejan en een blik op de laatste storingsgevallen. Daarnaast is het vaak onbekend waarom de ziekenhuizen niet gebruik konden maken van een back-up van het systeem en dus helemaal dicht moesten.

De SP stelde daarom onlangs Kamervragen aan verantwoordelijk minister Bruins voor Medische Zorg. Strekking: waarom is er geen reservekopie als er een storing is in het ziekenhuis?

 

Volgens de minister is het de verantwoordelijkheid van ziekenhuizen zelf om dit op orde te hebben. Hij ging niet in op de vraag van de SP of het verplicht moet worden dat ziekenhuizen een dusdanige goede reservekopie van hun systeem hebben, dat ze nooit uit de lucht gaan. Wel maakte hij bekend dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) momenteel onderzoek doet naar de veiligheid van de ICT in ziekenhuizen.

Werk jij in de zorg en ervaar jij problemen met ICT-systemen die niet altijd goed werken? Of heeft jouw ziekenhuis weleens te maken gehad met een grote ICT-storing? Deel dan hier jouw ervaring met ons en help ons onderzoek verder! 

Lees meer over

Gezondheid en zorg Crisis in het ziekenhuis
Verkenning Research Opnames Uitzending

Crisis in het ziekenhuis

Uitzending

Ziekenhuizen werken met computersystemen die slecht met elkaar praten. Als jij in ziekenhuis A vaak komt en ze weten daar alles van je, maar je wordt in ziekenhuis B met spoed opgenomen, kan de arts daar vaak niet zien wat er allemaal al van jou bekend is. Waarom is dat erg? En hoe kan het dat in 2019 dit nog niet goed werkt? Wij zoeken het uit.

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 08 september 2019 om 22:40  NPO2

262 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Huub Floor Verslaggever

Huub Floor is een dertiger met een ziel van een doorgewinterde onderzoeksjournalist. Met flair, uitdagend en soms tot op het randje maakt hij verhalen. Maar niet voordat onomstotelijk vast staat dat wat hij onderzoekt ook klopt. Daarom schuwt hij het ook niet om dikke stapels documenten door te spitten waarbij hij snel tot de kern komt. Een lekker verhaal is leuk, maar het moet wel kloppen.

Lees verder
@huubfloor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek