Bewoonster anti-kraakpand: ‘Mijn woning was levensgevaarlijk’

woensdag 13 april 2016 Leestijd: 5 min.

De lekkende boiler /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

woensdag 13 april 2016 Leestijd: 5 min.

‘Die vrouw in Boxtel die stierf door elektrocutie? Dat had ik kunnen zijn...’

Aan de telefoon hebben we een tipgever die reageert op ons onderzoek naar het gat op de woningmarkt. Zij is één van die huurders die langdurig op de wachtlijst staan voor een sociale huurwoning, of letterlijk tussen wal en schip vallen: te rijk voor een sociale huurwoning, maar niet rijk genoeg voor een vrije sector woning of koophuis. De 'Net Niet-Generatie', zoals ze in de sector ook wel worden genoemd.

Onderzoek door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wijst uit dat vooral alleenstaanden met een bescheiden modaal inkomen steeds meer moeite hebben om betaalbare woonruimte te vinden. Wat moet je in zo’n geval doen? Wie bereid is comfort in te leveren voor lage woonlasten, kan terugvallen op anti-kraak. Leegstaande kantoorgebouwen of woningen die gesloopt of gerenoveerd moeten worden en tijdelijk voor een zacht prijsje kunnen worden bewoond. Dat klinkt goed, maar de werkelijkheid is volgens tipgever Lisette weerbarstiger.

‘Geen enkele bescherming’

Zelf zou de afgestudeerd psychologe graag een sociale huurwoning willen, maar in haar woonplaats Ede zijn de wachttijden lang. En een duurdere oplossing is ook geen optie, want zoals we eerder lieten zien is de arbeidsmarkt voor aanstormend psychologen niet denderend. Lisette is werkloos en woont daarom op dit moment weer bij haar ouders. Liever dat, dan opnieuw anti-kraak wonen.

‘Ik was me ervan bewust dat je geen frisse huurwoning hoeft te verwachten. De prijs is daar immers ook naar, maar je verwacht wel dat het veilig is en dat was het absoluut niet. Maar als gebruiker – je mag het geen huurder noemen – heb je geen enkele bescherming.’

Lisette trekt in 2014 in een anti-kraak woning in Rhenen, die wordt beheerd door het bureau Ad Hoc. Ze heeft samen met haar broer al geprobeerd een huurhuis te vinden, maar de prijzen zijn zo hoog dat ze het met haar bescheiden inkomen niet redt.

‘Ik woonde er net toen de boiler steeds erger begon te lekken. Die lekkage was provisorisch verholpen met bouwplakband. Ik heb Ad Hoc daarop gewezen, maar die antwoordde alleen dat de klacht hierover bij hen bekend was. De panden stonden op dat moment op de nominatie om gesloopt te worden en de eigenaar wilde niet investeren in een nieuwe boiler of reparatie. Als het erger werd moest ik dat laten weten en dan zouden ze voor mij uitkijken naar een vervangende woonruimte. Ik woonde er net een maand, dus weer alles verhuizen zou duurder zijn dan een nieuwe boiler. Ik heb dus uiteindelijk zelf een boiler gekocht’

‘Levensgevaarlijk’

De monteur die de aankoop komt installeren valt volgens Lisette van zijn stoel. De oude boiler is in ernstig vervallen staat en de lekkage loopt al een tijdje langs de elektrische bedrading. Volgens de monteur een levensgevaarlijke situatie. Lisette:

‘Ik zou het risico lopen om onder stroom te komen staan tijdens het douchen.’

Ze trekt de vergelijking met een zaak die onlangs voor de rechter kwam. Leegstandbeheerder Camelot, diens technische dienst en de Gemeente Boxtel werden door de rechtbank veroordeeld wegens dood door schuld. Een 20-jarige bewoonster van een anti-kraak pand werd in 2013 geëlektrocuteerd toen ze onder de douche stond. Ook hier was er sprake van een al langer bekende onveilige situatie die volgens de rechter onvoldoende is aangepakt. Die noemde het handelen van de drie partijen ‘ernstig nalatig’ en veroordeelde hen elk tot een boete van 60.000 euro.

Hans Spanjersberg, general manager bij Ad Hoc, wijst die vergelijking echter resoluut van de hand. Omdat de klachten over Lisette’s boiler van enige tijd geleden zijn, kan hij niet zien hoe zijn medewerkers de klachten hebben opgepakt, maar volgens Spanjersberg is het ‘uitgesloten dat er sprake was van een levensgevaarlijke situatie’.

‘Onze protocollen verhinderen dat zoiets kan ontstaan. Als er mogelijk sprake is van een onveilige situatie, dan schakelen wij de eigenaar van het pand in. Doet die er niets aan, dan geven wij het beheer van het pand weer terug. Het is ook niet zo dat een lekkage onmiddellijk een onveilige situatie oplevert. Het zijn soms oude installaties, maar het belangrijkste is dat een boiler aangesloten is op een aardlekschakelaar en dat is iets wat we bij het aangaan van een beheerovereenkomst altijd controleren.'

'Als het al zo is dat er water langs de bedrading liep, dan kan dat niet gevaarlijk zijn geweest.'

Maar volgens Lisette kan Ad Hoc helemaal niet beoordelen dat de situatie veilig was. ‘Er is iemand van kantoor langs gestuurd na mijn eerste klachten. Maar dat was geen technische medewerker, maar iemand die doorgaans controleert of de woning netjes wordt onderhouden. Die heeft een briefje neergelegd dat ze er naar gekeken hebben, maar de tape die het zaakje bij elkaar hield was niet aangeraakt. De bedrading en de staat van de boiler is dus helemaal niet bekeken.'

Spanjersberg: ‘Wat u aangeeft, daar schrik ik van, maar ik kan dat nu niet meer beoordelen. U moet van mij aannemen dat wij streng worden gecontroleerd op onze controle op veiligheid. Ons Keurmerk Leegstandbeheer is daar mede op afgegeven. Ik moet daarnaast ook benadrukken dat het vaak oude panden zijn, met oude installaties die technisch goed zijn, maar er oud uitzien. Daarnaast beheren wij panden waar voor tonnen aan installaties in hangen, waar gewoon onderhoudscontracten op zitten via de eigenaar. Het is de eigenaar die verantwoordelijk is voor onderhoud of de bewoner zelf. Als iemand een gaskachel of geiser heeft, moet hij of zij die natuurlijk, zoals elke huiseigenaar, huurder en dus ook antikraak bewoner jaarlijks laten keuren.'

‘Geen alternatief’

Dat keurmerk is een poging om de gestaag groeiende antikraak-sector via zelfregulering in goede banen te houden. De minister wil dat zoveel mogelijk leegstandbeheerders zich aansluiten bij de Stichting Keurmerk Leegstandbeheer. Op dit moment staan in dat register 24 organisaties ingeschreven, maar hoe groot de sector precies is is onduidelijk. Volgens de Monitor Tijdelijke Verhuur 2014 gaat het om ca. 70 organisaties, maar volgens Spanjersberg ligt dat aantal hoger dan 100. De Woonbond noemt de sector nog altijd ‘Wild West’. Er is veel onduidelijke regelgeving en voor slimme ondernemers valt er veel geld te verdienen. Vooral in leegstaande kantoorpanden die als woonruimte worden verhuurd, nam het aantal woningen de afgelopen jaren toe. Van 140 in 2013 tot bijna 1300 in 2014.

In een begeleidende brief geeft verantwoordelijk minister Blok afspraken te willen maken met de sector op zaken als afhandeling van klachten, brandveiligheid en privacy. Onaangekondigde controles, een veelgehoorde klacht onder antikraak-bewoners, moeten voortaan tot het verleden behoren. Ook Lisette krijgt hiermee te maken.

'Je kunt niet weigeren dat er te pas en te onpas mensen onaangekondigd je huis binnen vallen. Om te controleren hoe de woning wordt onderhouden bijvoorbeeld. Ze maken geen afspraak, maar blijken ineens binnen te zijn geweest tijdens je afwezigheid. Ik voelde me daardoor niet echt veilig in mijn eigen huis. Je kunt er alleen niets tegen doen, want het staat in je contract.'

'Je bent immers geen huurder maar een gebruiker. Het is totaal rechteloos, maar je hebt het te slikken, want er is geen alternatief. ’

Ze erkent dat ze destijds te weinig vervolgstappen heeft ondernomen om de veiligheid aan de kaak te stellen. Lisette neemt wel contact op met enkele huurdersorganisaties, maar die kunnen op dat moment weinig voor haar doen. Het is het recente vonnis in de zaak Camelot/Boxtel die haar prikkelt haar ervaring alsnog te delen. Ze hoopt dat meer anti-kraak bewoners onveilige situaties melden. In haar eigen netwerk hoort ze regelmatig over vergelijkbare verhalen.

‘Wat mij aan het hart gaat, is dat het doorgaans niet de rijkste huurders zijn, maar zij ondernemen niets uit angst hun enige kans op een woning kwijt te raken. In mijn contract stond een bepaling dat ik geen stappen mocht ondernemen ten aanzien van de woning in de breedste zin van het woord. Ook niet via de media.’

Oproep

We willen graag meer weten over de antikraak-sector. Vervullen zij een belangrijke maatschappelijke taak, zoals de sector zelf aangeeft? Is er sprake van uitbuiting van huurders die weinig andere keuze hebben? Of ben je ook wel eens in een gevaarlijke situatie beland door achterstallig onderhoud van je anti-kraakwoning? We zijn benieuwd naar je ervaring. Laat het ons weten op tip insturen

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Woonproblemen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Woonproblemen

Uitzending

Onze uitzending Wel werk, geen woning is maandagavond 11 mei om 22:15u op NPO2.

Deel jouw ervaring 143 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 11 mei 2020 om 22:15  NPO2

1414 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Leidt de hoge woningnood tot dakloosheid?
Alles over dit onderzoek