Bedrijfsarts: Hoge uitval basisschooldocenten maatschappelijk probleem

donderdag 31 december 2015 Leestijd: 3 min.

dreamstime_m_45652815 /

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

stephanie.sintnicolaas@kro-ncrv.nl

donderdag 31 december 2015 Leestijd: 3 min.

Voor ons dossier Onderwijs verdiepen we ons in de cijfers over werkdruk in het onderwijs. Ruim één op de vijf mensen in het onderwijs kampt met burn-out klachten, zo blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden. Het onderwijs is daarmee ‘koploper werkdruk’. Hoe komt dat? We leggen die vraag voor aan Yolande Kampen, bedrijfsarts bij Arbo Unie.

Kampen geeft aan: ‘Je ziet dat in de beroepen die dichtbij de maatschappij staan, dienstverlenende beroepen, maar ook het onderwijs, de werkdruk hoog is. Dat komt doordat maatschappelijke ontwikkelingen zoals de druk om alles wat je doet te verantwoorden, of mondigheid van ‘de klant’, daar heel sterk aanwezig zijn.’

Weinig lucht in het werk

Yolande Kampen heeft in haar werk zeer regelmatig te maken met docenten, van basisschoolleraren tot docenten aan universiteiten. Ze ziet een verschil tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs als het gaat om factoren die werkdruk veroorzaken. Kampen vertelt dat uit onderzoek blijkt dat werknemers die weinig sociale steun (steun van collega’s en leidinggevenden) ervaren en die weinig regelmogelijkheden (mogelijkheden om je werk zo in te richten op een manier die bij jou past) hebben, een grotere kans lopen op chronische overspanning.

‘Het basisonderwijs is behoorlijk dichtgetimmerd, er zijn weinig mogelijkheden om het werk aan te passen op een manier die bij jou past. Je staat van ’s ochtends vroeg tot kwart over drie voor de klas. In het voortgezet onderwijs zit daar wat meer lucht in. Je hebt af en toe een tussenuur, het werk ligt minder vast. Dat betekent ook meteen dat re-integreren in het basisonderwijs na een burn-out lastiger is. In het voortgezet onderwijs of op het MBO kun je zeggen: Ik ga weer met één uur per dag beginnen, en ik kijk aan hoe het gaat. In het basisonderwijs kan dat niet.

Op veel scholen is parttime werken de norm en staan er al twee leraren voor een klas. Als er dan een derde docent bij komt die een paar uur per dag werkt, vinden ouders dat vaak niet acceptabel meer. Op een middelbare school maakt het de ouders minder uit of meneer A of B die bewuste les geeft. Die druk van: je kunt het niet half doen, je mag eigenlijk niet ziek zijn, dat zie je heel sterk in het basisonderwijs. Docenten zijn heel betrokken en trekken zich het lot van de kinderen in de klas heel erg aan.’

Volgens Kampen is die betrokkenheid te prijzen, maar moeten docenten wel uitkijken dat de balans niet doorslaat naar de verkeerde kant. Kampen: ‘Hoe vaak ik niet hoor zeggen: ‘Ik kan me niet ziekmelden, want ik zit met dit kind nu nét op zo’n goed spoor.’ Natuurlijk hebben kinderen in klas continuïteit nodig. Maar teveel verantwoordelijkheid voelen, is niet altijd goed voor je.’

Rol opleiding en cultuur op scholen

Kampen zou graag zien dat er op de docentenopleiding meer aandacht komt voor werkdruk. ‘Ik vind het een maatschappelijk probleem dat er zoveel basisschooldocenten uitvallen door overspanning. We zijn als maatschappij gebaat bij goede leerkrachten die met inzet voor de klas staan én mensen die voor het beroep blijven kiezen.

Ik zie regelmatig jonge leerkrachten die tegen mij zeggen: ‘Ik had een heel ander idee van het onderwijs, er gaat veel meer tijd op aan administreren dan ik had gedacht.’ Dan denk ik: Hoe kan het nou dat je dat beeld hebt, terwijl je net van de opleiding komt? Dan gaat er toch wat mis. Bij het leren van beroepsvaardigheden hoort ook dat je het hebt over wat het vak precies inhoudt en dat je leert sturen op je eigen balans. Dat kan volgens mij een stuk beter.’

Niet senang

Maar ook scholen moeten beter een vinger aan de pols houden als werknemers dreigen uit te vallen, aldus Kampen. ‘Op het moment dat je je thuis niet senang voelt, dan vraagt je partner als het goed is: Kan ik iets van je overnemen, wat kan ik doen? Dat zou in een werksituatie ook zo moeten zijn. Ik hoor nu, als mensen zijn uitgevallen op scholen, nog veel te vaak: ‘We zagen het eigenlijk al veel langer’. Er moeten dan toch momenten zijn geweest om in te grijpen.

Als directeur is het zaak om in gesprek te gaan met een docent die kribbig doet tegen kinderen in de klas of er moe uit begint te zien. Alleen al dat bespreekbaar maken, kan iets triggeren bij zo’n docent: 'Misschien is dat inderdaad wel zo, en moet ik daar wat mee'. Dan kun je zelfs een chronische overspanning voor zijn.’

Ook als docent te maken gehad met te hoge werkdruk of burn-out? Mail ons: tip insturen

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Onderwijs
Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Research

Wij volgen scholen, gemeenten en ouders in hoe zij omgaan met de sluiting van de scholen door het corona-virus.

Deel jouw ervaring 163 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 01 juni 22:15u, NPO2

2068 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Docenten, schoolbestuurders, ambtenaren en ouders van kinderen die tegen problemen oplopen met het thuisonderwijs.

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek