Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

‘Artsen moeten leren dat niet-behandelen ook een optie is’

donderdag 10 mei 2018 Leestijd: 2 min.

Ouderenzorg / ANP

Anne de Blok

Verslaggever

donderdag 10 mei 2018 Leestijd: 2 min.

Door technologische ontwikkelingen kunnen we steeds langer blijven leven. Zo betekende de diagnose kanker vroeger vrijwel zeker een doodvonnis, terwijl je daar tegenwoordig soms nog jaren mee kan doorleven óf er zelfs van kan genezen. Maar wanneer is doorleven niet meer het belangrijkste doel? Geriater Hanna Willems: ‘Artsen moeten leren dat ‘niet-behandelen’ soms ook een optie is.’

Door de vergrijzing belanden steeds vaker kwetsbare ouderen met verschillende aandoeningen in het ziekenhuis. En dat zorgt voor lastige dilemma’s: doorbehandelen of niet? En: wíe neemt daarin de beslissing; is dat de patiënt, de familie of de arts? 

‘Wat is nu úw wens?’

Voor ons onderzoek ‘Ouderenzorg’ komen we in contact met Hanna Willems. Zij is voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie en werkzaam in het AMC in Amsterdam. Dagelijks spreekt zij kwetsbare ouderen over hun kwalen en wensen. Ook gaat het dan vaak over een naderende levenseinde. De belangrijkste vraag die zij hen stelt: ‘Wat is nu úw wens?’ en ‘Wat is belangrijk voor u?’

Want nog te vaak maakt Willems mee dat ouderen hebben ingestemd met een operatie of een andere medische behandeling dat het leven weer met een aantal maanden heeft verlengd, terwijl ze achteraf denken: ‘had ik dat maar niet gedaan.’ Willems: 'Na de operatie worden zij dan geconfronteerd met meer complicaties dan verwacht waardoor de kwaliteit van leven niet beter is geworden.'

En dat komt volgens Willems omdat artsen vaak in een ‘behandelstand’ staan. ‘Artsen zijn opgeleid om mensen te genezen. Als er dan bijvoorbeeld een meneer of mevrouw met al een aantal chronische aandoeningen binnen wordt gebracht met een acute ziekte zoals een heupfractuur of een ernstige longontsteking, dan legt de arts meteen uit wat ze allemaal kunnen doen om het te behandelen. Maar behandelen is niet altijd de wens van de patiënt. Soms is zelfs zo dat een patiënt beter af als de arts afziet van een behandeling.’

'Behandelen is niet altijd de wens van de patiënt.'

Praten over de dood? Geen gemakkelijk gesprek

Dat niet-behandelen niet snel als optie wordt gezien heeft volgens Willems te maken met hoe de medische wetenschap zich de afgelopen decennia heeft ontwikkeld. ‘Artsen werken steeds meer volgens richtlijnen; als je een patiënt binnen krijgt met diagnose x, dan moet je y doen. Maar die richtlijnen gaan op voor een gemiddelde patiënt. Maar kwetsbare ouderen zijn geen gemiddelde patiënten. Dit zijn mensen die vaak al op leeftijd zijn en vaak al last hebben van verschillende kwalen, zoals dementie of een zwak hart. Het is dan de vraag of het voor dit soort patiënten nog wel zin heeft om nog een grote operatie te doen.’

Maar als je als arts de optie wil bespreken om niet te opereren, dan betekent dat vaak ook een gesprek over de dood die daarop kan volgen voor de patiënt. En dat is niet een gesprek dat artsen gemakkelijk voeren. ‘Artsen beginnen liever niet over het eventueel staken of niet starten van een behandeling, omdat zij hun patiënten niet de hoop op verbetering willen ontnemen. Maar artsen moeten leren dat niet-behandelen soms ook een optie is. Soms zelfs de beste optie. Want bij kwetsbare ouderen gaat het vaak niet meer om hoeveel maanden zij nog extra te leven hebben na een ingreep, maar om de kwaliteit van dat leven. En soms moet je dan samen met de patiënt durven te besluiten: ‘het is genoeg geweest.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan krijg af en toe een mail van ons met de laatste artikelen.

Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

Doorbehandelen of niet?

Door de vergrijzing belanden steeds vaker kwetsbare ouderen in het ziekenhuis. Het zijn vaak complexe situaties door de uitgebreide medische geschiedenis en de hoge leeftijd van de patiënt. Artsen en families komen voor lastige dilemma’s te staan. Doorbehandelen of niet en wíe neemt daarin de beslissing; de patiënt, de familie of de specialist? Heb jij ervaring met medische beslissingen rondom het ziekbed van een kwetsbare oudere? We horen graag je verhaal!
Deel jouw ervaring

Anne de Blok

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok Verslaggever
Anne de Blok heeft een onbeheersbare drang om te zoeken naar datgene wat verborgen blijft. Dat bracht haar tijdens haar studie al aan tafel bij oud-minister Margreeth de Boer, waarmee ze uitgebreid sprak over het Schipholdossier en de échte reden waarom ze niet door wilde voor een tweede termijn als minister van milieu. Hoewel dat verhaal veel nieuws maakte, koos ze daarna voor onderwerpen die wat meer in de actualiteit liggen. Momenteel werkt ze namelijk als jongste bediende voor De Monitor waar ze furore maakte met een drieluik over ‘Verwarde Mensen’. Een heuse Tegel staat nu op haar schouw.
Lees verder
@annedeblok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Door technologische ontwikkelingen kunnen we steeds ouder worden. Een prachtige verworvenheid. Maar wat doen we met ouderen die tegen wil en dank in leven worden gehouden? ‘Sterven is anno 20...
Alles over dit onderzoek