Arts: ‘Opleiden van gespecialiseerd verpleegkundigen is enige stap in juiste richting’

woensdag 17 oktober 2018 Leestijd: 4 min.

Alexander van Marle aan de slag in de OK / Franciscus Gasthuis & Vlietland

Nina van Nieuwkoop

Redactie

nina.vannieuwkoop@kro-ncrv.nl

woensdag 17 oktober 2018 Leestijd: 4 min.

We ontvingen verschillende tips van ic-verpleegkundigen over de personeelstekorten in de zorg, en de hoge werkdruk die zij hierdoor ervaren. Ook artsen trekken aan de bel. We komen in contact met Alexander van Marle, traumachirurg in Franciscus Gasthuis & Vlietland in Rotterdam en Schiedam.

‘Het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen is een dringend probleem dat aandacht nodig heeft. Dagelijks zie ik collega’s worstelen met de werkdruk die ontstaat omdat er simpelweg teveel diensten zijn voor het aantal verpleegkundigen. De verpleegkundigen die er wél zijn, moeten harder werken dan ooit tevoren’, stelt Van Marle.

lees ook: De IC staat onder druk: 'Wat zorgt ervoor dat ik niet de handdoek in de ring gooi?' woensdag 03 oktober

Hij vertelt: ‘Het werk als ic-verpleegkundige is enorm zwaar. Zo is het effect op je fysiek aanzienlijk. Als ic-verpleegkundige werk je met doodzieke patiënten, die vaak niet zelf kunnen bewegen. Daar moet je hen dan bij helpen, en dat vraagt veel van je lichaam. Bovendien is het werk ook mentaal belastend. Dag in dag uit ben je bezig met mensen die op het randje tussen leven en dood balanceren. Dat moet niet onderschat worden. Ik zie deze problemen ook op de spoedeisende hulp en in de OK, en daarmee wordt de zogenaamde ‘acute as’ van het ziekenhuis enorm onder druk gezet.’

Van Marle begrijpt daarom wel dat de draagkracht van verpleegkundigen een grens kent, en dat die grens nu bereikt is. ‘Het werken in de zorg is prachtig. En ik zie de liefde en passie die ic-verpleegkundigen hebben voor hun vak. Maar ook die liefde en passie hebben een grens. Het is een baan die zich vreet in je fysieke en mentale toestand, in je sociale bestaan en in je gezinsleven. Het tekort aan personeel maakt dat alleen maar erger’, vertelt hij.

Ook patiënt voelt gevolgen van personeelstekort

Bovendien vertelt de traumachirurg dat niet alleen verpleegkundigen last hebben van het tekort aan collega’s. Ook patiënten voelen onvermijdelijk de gevolgen. ‘Verpleegkundigen hebben alleen de tijd om de meest belangrijke medische zorg te verlenen. Maar dat is voor patiënten niet altijd het enige waar zij behoefte aan hebben. Patiënten vinden het ook fijn als iemand de tijd neemt om hen gerust te stellen en een luisterend oor biedt. Daar hebben verpleegkundigen niet altijd tijd voor. Dat is enorm zonde.’

'Als arts wil ik de beste zorg leveren, maar dat is niet altijd mogelijk'Alexander van Marle

Bovendien ziet Van Marle dat het personeelstekort ook gevolgen heeft voor de wachtlijsten van operaties. ‘Het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen leidt er ook toe dat mensen soms onnodig lang wachten op een operatie of spoedingreep. Dat gebeurde een aantal jaar geleden bijna niet, maar nu eigenlijk te vaak. Als arts wil ik de beste zorg leveren, maar dat is niet altijd mogelijk.’

Van Marle vervolgt: ‘Echt levensbedreigende aandoeningen gaan altijd voor, en die mensen worden meestal snel geholpen. Dat betekent echter wel dat patiënten met - aanvankelijk - onschuldige aandoeningen langer moeten wachten. Neem nu galstenen. Dat is een vervelende, maar relatief onschuldige aandoening. Toch geldt daar wel voor: hoe langer je wacht met de ingreep, hoe groter de kans op een galblaasontsteking. Dan is de patiënt ineens een stuk zieker geworden, en is een relatief makkelijke ingreep plots een stuk lastiger geworden. Bovendien neemt de kans op complicaties dan ook toe, nog los van het extra ongemak voor de patiënt.’

Opleiden van nieuwe verpleegkundigen noodzakelijk

Het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen is volgens Van Marle te verklaren door het feit dat er jarenlang te weinig verpleegkundigen zijn opgeleid. ‘Er is te weinig ingezet op het opleiden van nieuwe krachten. Er is zelfs een tijd een opleidingsstop geweest omdat ziekenhuizen zo ruim in personeel zaten. En bovendien moest er toen bezuinigd worden. Daar ervaren wij dus nu de gevolgen van’, zo vertelt de traumachirurg.

Van Marle werkt in Franciscus Gasthuis & Vlietland, een opleidingsziekenhuis. ‘Bij ons is de instroom van verpleegkundigen nu iets hoger dan de uitstroom. Dat komt omdat wij als ziekenhuis veel tijd investeren in het opleiden van nieuwe verpleegkundigen. Het opleiden van nieuw personeel is de enige weg voorwaarts, weg van de tekorten. Daar zetten wij dus vol op in. En daar ben ik ook trots op’, stelt hij.

Het opleiden kent ook valkuilen

Toch lost het opleiden van nieuwe verpleegkundigen niet direct het probleem op. De acute tekorten blijven. ‘Het opleiden van nieuwe gespecialiseerde verpleegkundigen is een tijdrovende en kostbare investering. Zo kost het opleiden van één verpleegkundige al twee tot drie jaar. En bovendien betekent het opleiden ook dat er een gediplomeerd gespecialiseerd verpleegkundige tijd moet vrijmaken voor de leerling. Die verpleegkundige staat dus niet op de vloer waar hij/zij eigenlijk hard nodig is’, meent Van Marle.

Bovendien stelt Van Marle dat een deel van de mensen dat nu wordt opgeleid eerst een deel van de mensen vervangt die vertrekken, soms door de hoge werkdruk. ‘Uiteraard draagt het opleiden van nieuwe verpleegkundigen bij aan het personeelstekort. Maar op dit moment zien we dat de nieuwe verpleegkundigen eerst de mensen vervangen die vertrekken. En daarnaast zien we vaak dat verpleegkundigen die net klaar zijn met de opleiding vaak eerst nog willen reizen, of in het buitenland willen werken’, zo verklaart de traumachirurg.

‘Opleiden is stap in de juiste richting’

Volgens Van Marle kost het daarom nog zeker drie jaar voordat de tekorten zijn opgevuld. Toch is hij positief over het opleiden van nieuwe verpleegkundigen. ‘Ondanks het feit dat niet iedere afgestudeerde gespecialiseerd verpleegkundige direct de tekorten opvult, wordt het systeem in zijn totaliteit beter van het opleiden. Zolang we blijven opleiden zullen de tekorten uiteindelijk opgevuld worden. Daarnaast ontstaan er ook allerlei nieuwe medische opleidingen. Dat is mooi.’

Wil jij de op hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Crisis in het ziekenhuis
Verkenning Research Opnames Uitzending

Crisis in het ziekenhuis

Uitzending

Ziekenhuizen werken met computersystemen die slecht met elkaar praten. Als jij in ziekenhuis A vaak komt en ze weten daar alles van je, maar je wordt in ziekenhuis B met spoed opgenomen, kan de arts daar vaak niet zien wat er allemaal al van jou bekend is. Waarom is dat erg? En hoe kan het dat in 2019 dit nog niet goed werkt? Wij zoeken het uit.

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 08 september 2019 om 22:40  NPO2

262 tips

ontvangen

Gezondheid en zorg / Crisis in het ziekenhuis

Help ons verder met dit onderzoek!

Herken jij je in het verhaal van Van Marle? Ben jij gediplomeerd gespecialiseerd verpleegkundige en leid jij nieuwe verpleegkundige op? Of volg je momenteel een opleiding tot gespecialiseerd verpleegkundige? Wij horen graag van je!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Nina van Nieuwkoop

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek