Advocaat gedupeerde burgers: 'Gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen'

vrijdag 03 maart 2017 Leestijd: 3 min.

Advocaat Ruud Verkoijen (r) buigt zich samen met de familie Hendriks over het dossier /

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

vrijdag 03 maart 2017 Leestijd: 3 min.

Als iemand zich niet aan de regels houdt, dan treedt de overheid handhavend op. Althans dat zou je denken. De familie Hendriks trof echter een gemeente die jarenlang probeerde om een illegale bedrijfsactiviteit achter hun huis alsnog te legaliseren. Hoe kan dat? We vragen het advocaat Ruud Verkoijen, die deze zaak sinds kort in behandeling heeft.

Het lijkt zo voor de hand te liggen. Als jouw buurman of buurvrouw iets doet wat niet mag, dan grijpt de overheid in. De praktijk blijkt echter anders, merken we aan de mails die we binnen krijgen in het dossier ‘Lokaal bestuur’. De overtreder mag vaak de ontbrekende vergunning alsnog aanvragen, het bestemmingsplan wordt gewijzigd om de situatie alsnog legaal te maken of de situatie wordt simpelweg door de gemeente gedoogd.

Hoe frustrerend dat kan zijn voor de burger die last heeft van de overtreding, merken we ten volle als we een aantal weken terug bij de familie Hendriks langs gaan. Zij hebben sinds 1994 veel overlast van het tuincentrum achter hun huis dat steeds meer begint te lijken op een grondverzetbedrijf. Geen tuinplanten sieren daar het terrein, maar grote bulten zand, grind en straatstenen die met shovels en vrachtwagens aan- en afgevoerd worden domineren het uitzicht. Omdat de huidige activiteiten van de buurman in strijd zijn met het dan geldende bestemmingsplan, vragen ze de gemeente om in te grijpen. Maar die weigert. De gemeente wil namelijk eerst een nieuw bestemmingsplan in procedure brengen om het bedrijf alsnog te legaliseren.

Onwaarschijnlijk verhaal

Hoe kan dit? We vragen het Ruud Verkoijen, die deze zaak sinds kort heeft overgenomen van de vorige advocaat van de familie. ‘In ons handhavingssysteem zit een ernstige tegenstrijdigheid. Als jouw buurman of buurvrouw in strijd met de regels iets bouwt dan zal de gemeente niet meteen handhavend optreden, maar eerst onderzoeken of het illegale gelegaliseerd kan worden. Dat betekent dat de burger die lak heeft aan de regels al gauw de gemeente aan zijn zijde kan treffen. En dat leidt vaak tot veel onbegrip bij de burger die last heeft van de overtreding. Zeker als er willens en wetens in strijd met de regels wordt gehandeld.’

'In ons handhavingssysteem zit een ernstige tegenstrijdigheid'

Ruud Verkoijen, de huidige advocaat van de familie Hendriks

De familie Hendriks laat het er echter niet bij zitten en gaat in beroep tegen het besluit van de gemeente om niet te handhaven. En ze winnen: volgens de Raad van State biedt het nieuwe bestemmingsplan van de gemeente geen basis voor legalisatie. De gemeente wordt daarom verzocht een nieuw besluit te nemen. Opgelucht haalt de familie Hendriks even adem, maar dat is niet van lange duur. De gemeente besluit namelijk het vonnis naast zich neer te leggen en weer een nieuw traject in te zetten om het bedrijf alsnog te legaliseren. Wat dan volgt, is een haast onwaarschijnlijk verhaal. Want weer gaat de familie in beroep, en weer winnen ze, en wéér legt de gemeente het vonnis naast zich neer. En hoewel de familie Hendriks in de jaren daarna rechtszaak naar rechtszaak blijft winnen, de Milieu-inspectie én de Nationale Ombudsman in hun strijd aan hun zijde vinden, blijft de gemeente proberen om het bedrijf alsnog te legaliseren. Ruud Verkoijen kan dan ook niet aan de indruk ontsnappen dat er door de gemeente partijdig is gehandeld. Sterker nog, hij heeft documenten in handen die dat onderstrepen:

Escape routes

Hoewel deze zaak uitzonderlijk is in zijn omvang en duur, ziet Ruud Verkoijen het regelmatig gebeuren dat gemeenten blijven volharden in het niet willen handhaven. ‘Het bestuursrecht is in die zin te vrijblijvend. Een uitspraak van de bestuursrechter betekent namelijk niet dat de gemeente moet handhaven, maar dat de gemeente een nieuw besluit moet nemen. En dat kan ook betekenen dat de gemeente opnieuw besluit om niet te handhaven. Als je een onwillige overheid treft dan biedt het bestuursrecht dus oneindig veel 'escape routes' om onder handhaving uit te komen. Het gevolg daarvan is dat de burger in ellenlange juridische procedures terecht komt. Veel burgers haken dan op een gegeven moment af.’

'Als je een onwillige overheid treft dan biedt het bestuursrecht dus oneindig veel 'escape routes' om onder handhaving uit te komen'

Ruud Verkoijen, de huidige advocaat van de familie Hendriks

Verkoijen vindt dit een zorgelijke situatie, omdat hij het van dichtbij meemaakt wat dit doet met het vertrouwen dat mensen hebben in de overheid. ‘Je ziet vaak dat dit soort zaken het leven van mensen volledig kan gaan beheersen. Ze stoppen er heel veel tijd en geld in, om erachter te komen dat ze wel gelijk hebben, maar dit vervolgens niet krijgen. Dat is funest voor het vertrouwen dat men heeft in de overheid van wie je verwacht dat die ook voor jouw belangen opkomt.’

OPROEP

Wat is het belang van de gemeente om keer op keer de vonnissen naast zich neer te leggen om de activiteiten alsnog te legaliseren? We hebben inmiddels contact gelegd met de gemeente Lingewaard om hun kant van het verhaal te horen en ook het buurbedrijf gaan we spreken. Ondertussen gaan we verder met ons onderzoek. Hoe gaan gemeenten om met hun handhavingstaak? Heb je een ervaring waar je ons attent op wil maken? En kun je die onderbouwen met bewijs? Laat het ons weten op tip insturen.

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

536 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek