Advocaat cliënten met pgb-schuld: ‘Instellingen komen wel héél makkelijk weg met misbruik’

donderdag 27 oktober 2016 Leestijd: 3 min.

Fotocredit: ANP Foto /

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

stephanie.sintnicolaas@kro-ncrv.nl

donderdag 27 oktober 2016 Leestijd: 3 min.

‘Het probleem van het terugvorderen op pgb-budgethouders is enorm. Wij zien veel zaken waarin er absoluut iets mis is bij de zorgverlener, maar het zorgkantoor niet in beweging komt om onderzoek te doen. Gevolg: cliënten met schulden van tienduizenden euro’s. Die ze nooit kunnen terugbetalen.’ Verschillende advocaten en schuldhulpverleners sturen ons een mail naar aanleiding van onze uitzending over minderjarigen met een pgb-schuld.

Eén van hen is advocaat Femke van Venetiën. Zij signaleert dat de zogenaamde ‘te goeder trouw’-regeling niet altijd werkt. Deze maatregel werd door het ministerie van Volksgezondheid bedacht om een pgb-schuld neer te leggen bij frauderende pgb-instellingen, in plaats van bij een cliënt. ‘Een van onze cliënten heeft het pgb uitgegeven aan een instelling die zelfs door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is gesloten vanwege ontoereikende zorg. Maar onze cliënt moet de schuld van 20.000 euro toch echt zélf terug betalen.’

We gaan langs bij het advocatenkantoor van Femke van Venetiën in Austerlitz. Ze vertelt dat ze door één van haar cliënten op de hoogte gebracht werd van ons onderzoek naar fraude met persoonsgebonden budgetten. ‘En ik vond het belangrijk om jullie te laten weten dat er meer speelt dan alleen het probleem met de minderjarige budgethouders die opdraaien voor pgb-schulden.’ De advocaat staat in haar praktijk een aantal cliënten bij waar duidelijk is dat het persoonsgebonden budget door de zorgverlener op een verkeerde manier werd ingezet. ‘Maar fraudeonderzoekers bij de zorgkantoren vertellen ons dat ze op basis van één melding geen fraude-onderzoek kunnen doen. Dan hebben ze op z’n minst tien meldingen nodig. Maar die tien meldingen zijn er niet altijd, want pgb-zorgverleners hebben soms maar een handvol cliënten. Gevolg: er wordt niet vastgesteld of er sprake is van fraude of niet.’

‘Te goeder trouw regeling werkt niet’

En dat heeft volgens advocaat Van Venetiën grote gevolgen voor haar cliënten. Want ze kunnen dan geen beroep doen op de zogenaamde ‘te goeder trouw’-regeling. Van Venetiën vertelt: ‘Tot december 2015 waren budgethouders die te maken hadden met fraude volledig zélf verantwoordelijk voor verantwoording en besteding van hun persoonsgebonden budget. In december 2015 heeft staatssecretaris Van Rijn de Kamer ingelicht dat dat zou veranderen. In deze brief staat dat wanneer de budgethouder ‘te goeder trouw’ is en te maken heeft met een zorgverlener die fraude heeft gepleegd, het zorgkantoor de vordering kan overnemen.’

Dat is goed nieuws voor advocaten die cliënten met een pgb-schuld bijstaan, zou je zeggen. En dat klopt ook. Maar het probleem is volgens Van Venetiën dat de regeling allesbehalve sluitend is. ‘Wat niet in de brief van Van Rijn staat, is dat het alleen gaat om aangemelde gevallen bij het ministerie van Volksgezondheid. Oude gevallen vallen sowieso niet onder deze regeling. Voor nieuwe gevallen zijn de diverse zorgkantoren eigen beleid aan het ontwikkelen. Maar wat wij in de praktijk zien, is dat er heel weinig capaciteit bij politie en het Openbaar Ministerie is om fraude vast te stellen. En bij ze zorgkantoren merken we dat de wil om door te pakken ontbreekt. En als fraude niet is aangetoond, dan heb je als cliënt geen poot om op te staan en blijft de vordering bij jou liggen.’

lees ook: Zorgkantoren bevriezen PGB-schulden van jongeren na onze berichtgeving donderdag 13 oktober

Cliënten in de problemen

Femke van Venetiën vertelt wat ze vervolgens in de praktijk van haar advocatenkantoor ziet. ‘Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat ik een cliënt heb die bij een zorginstantie heeft gezeten waarvan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft gezegd dat de zorg niet afdoende is geweest. De vorige staatssecretaris van VWS heeft vervolgens de instantie gesloten en de cliënt is nu de pgb-schuld van 20.000 euro aan het afbetalen. Nu er geen enkele procedure meer loopt tegen het zorgkantoor, wil het zorgkantoor de zaak niet opnieuw in heroverweging nemen. Het argument van het zorgkantoor is dat volgens de toen geldende wet- en regelgeving het zorgkantoor juist heeft gehandeld door de cliënt te confronteren met een terugvordering.’

Van Venetiën somt een aantal voorbeelden op die ze in haar advocatenkantoor voorbij heeft zien komen. ‘We hebben een zaak waarin cliënten bij een zorginstelling zijn weggehaald door de gemeente. Er bestaat een vermoeden van fraude en de zorgverlener wordt daarnaast strafrechtelijk veroordeeld voor een ander delict. Er wordt een beroep gedaan op de 'te goeder trouw’-regeling. Het zorgkantoor geeft na veel omwegen aan dat cliënten te goeder trouw zijn geweest, maar dat het niet duidelijk is of er een frauderende zorgverlener is geweest. Dus moeten de cliënten aan allerlei zeer belastende onderzoeken meewerken, zonder dat duidelijkheid wordt gegeven of ze ooit van de schuld afkomen. De hoogte van de vordering? Meer dan 100.000 euro.

Het gaat om enorme bedragen en de mensen om wie het gaat zijn kwetsbaar. Psychiatrische problematiek, een lichte verstandelijke beperking. We zien soms cliënten die amper kunnen lezen en schrijven, maar wel verantwoordelijk worden gehouden voor de verantwoording van het pgb. Kijk, wij snappen ook heel goed dat het zorgkantoor het geld graag terug wil. Het gaat immers om grote bedragen en het is gemeenschapsgeld. Maar ons punt is: waarom worden de belangen van pgb-houders en instellingen niet wat eerlijker tegen elkaar afgewogen? Wij krijgen nu de indruk dat instellingen wel heel makkelijk kunnen wegkomen met misbruik van pgb-gelden.’

Oproep

Is de kritiek van deze advocaat op de te goeder trouw regeling terecht? En staat staatssecretaris Van Rijn open voor deze kritiek op ‘zijn’ regeling? We leggen het aan hem voor en vervolgen ons onderzoek naar pgb-fraude. Heb je een tip die ons onderzoek verder kan helpen? Mail dan naar: tip insturen

Lees meer over

Gezondheid en zorg PGB-fraude
Verkenning Research Opnames Uitzending

PGB-fraude

Verkenning

We krijgen diverse tips binnen over zorgboerderijen en onderzoeken of het zorggeld wel besteed wordt waarvoor het bedoeld is, namelijk de zorg voor cliënten.

Deel jouw ervaring 35 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 27 november 22:30u, NPO2

403 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Met een persoonsgebonden budget (pgb) kun je zelf je zorg inkopen bij een zorgverlener. Maar hoe makkelijk kan er door zorginstellingen misbruik gemaakt worden van kwetsbare zorgbehoevenden met een...
Alles over dit onderzoek