Aangifte van geweld tegen psychiatrisch patiënten: ‘Je wil een signaal afgeven’

donderdag 19 april 2018 Leestijd: 3 min.

patiënt / De Monitor

Marjolein Schut

Redacteur

marjolein.schut@kro-ncrv.nl

donderdag 19 april 2018 Leestijd: 3 min.

Een patiënt heeft kokend water over mij heen gegooid. Ik heb daarna vier weken in het brandwonden centrum gelegen, een huidtransplantatie gehad, veel littekens aan overgehouden en ik heb dagelijks nog heel veel zenuwpijn’. Dit is één van de indringende mails van hulpverleners die ons aanschrijven voor het onderzoek Agressie in de zorg. Hulpverleners lopen soms ernstig letsel op door agressie van psychiatrisch patiënten, maar toch doen zij niet altijd aangifte bij de politie. Wat weerhoudt hulpverleners daarvan?

Dertig tot veertig procent van de hulpverleners krijgt te maken met fysiek geweld, blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit. Dat is niet zo verwonderlijk, want patiënten die aan een psychiatrische stoornis lijden, hebben een hogere kans op agressief gedrag. Wanneer een geweldsincident ernstig is, lijkt het vanzelfsprekend om aangifte te doen. En toch is dat niet altijd het geval.

In welke situatie doen hulpverleners aangifte van agressie?

‘Wanneer mensen vanuit een psychose agressief zijn naar het personeel zal je ons nooit horen,’ schrijft een hulpverlener. ‘Ze reageren dan vanuit hun ziekte.’ Maar als een patiënt het echt gemunt heeft op een hulpverlener en opzettelijk geweld gebruikt - bijvoorbeeld omdat hij zijn zin niet krijgt – ligt aangifte doen veel meer voor de hand. Zoals in de situatie die deze hulpverlener meemaakte. ‘Een patiënt probeerde te ontsnappen van de gesloten afdeling waar ik werk. Ik heb hem tegen gehouden, waarna hij op mijn rug sprong en probeerde mij te wurgen. Ik heb in overleg aangifte gedaan. Ik kreeg niet de indruk dat het wat zou opleveren, maar vond dit ook absoluut niet kunnen en wilde een signaal afgeven.’ 

lees ook: Hulpverlener psychiatrie: ‘Een collega werd buiten bewustzijn geslagen met een glazen suikerpot’ woensdag 18 april

Ook bij opzettelijk geweld doen niet alle hulpverleners aangifte. Waarom niet?  

Aangiftes leiden zelden tot strafvervolging door justitie, zo blijkt ook uit het onderzoek van de Vrije Universiteit. Slechts in 10 procent van de gevallen leidt een aangifte ook tot strafvervolging. Hulpverleners hebben nogal eens het gevoel dat aangifte doen dus zinloos is. Wat hen óók kan weerhouden, is de angst voor represailles. Een hulpverlener die net aan zijn haren door de gang is getrokken, zal wel drie keer nadenken of hij aangifte gaat doen. Het is namelijk niet ondenkbaar dat een patiënt wraak wil nemen als er aangifte tegen hem wordt gedaan bij de politie.

Hulpverleners hebben beroepsgeheim en mogen geen informatie verstrekken over het psychiatrisch ziektebeeld. Hoe kunnen ze dan aangifte doen?

Bij aangiftes is het belangrijk dat in detail verteld wordt wat er tijdens een geweldsincident is gebeurd. Dat lijkt haaks te staan op het beroepsgeheim van hulpverleners, waardoor er terughoudendheid is over wat zij verklaren tegenover de politie. Terwijl de officier van justitie die informatie juist nodig kan hebben om te oordelen over de toerekeningsvatbaarheid van de patiënt voor eventuele strafvervolging. Gebrek aan informatie is een belangrijke reden voor het Openbaar Ministerie om zaken niet te vervolgen.

lees ook: Verpleegkundige psychiatrie: ‘Ik wilde aangifte doen van mishandeling, maar de agente vroeg ‘WAARVOOR’? zaterdag 24 maart

Heeft het wel zin om psychiatrisch patiënten strafrechtelijk vervolgen?

Strafrechtelijk vervolgen is niet altijd de beste oplossing voor psychiatrisch patiënten, maar aangifte doen kan wel een belangrijk signaal afgeven. Alleen al het verhoren van de patiënt door politie of justitie is een waarschuwing dat agressie niet getolereerd wordt.

En er is nog een andere reden om aangifte te doen. Sommige patiënten zijn regelmatig agressief en dan kan het noodzakelijk zijn om een dossier op te bouwen en bij elk geweldsincident aangifte te doen. Dat blijkt ook uit het verhaal van één van onze tipgevers: ‘Er is weinig gedaan met de aangifte, maar ongeveer twee jaar later kregen we bericht dat betrokken patiënt veroordeeld was voor gebundelde zaken, ook na nieuwe incidenten na onze aangifte.’ Deze tipgever kreeg een kopstoot nadat hij een collega te hulp schoot die werd aangevallen door een patiënt. Met zo’n veroordeling wordt het makkelijker om een agressieve patiënt over te plaatsen naar een forensische afdeling met meer toezicht en beveiliging. Daar zitten mensen die een strafbaar feit hebben gepleegd of daarvan verdacht worden en er is meer toezicht en beveiliging dan in de reguliere afdelingen van de geestelijke gezondheidszorg (ggz).

De uitzending Agressie tegen hulpverleners in de psychiatrie is te zien op dinsdag 24 april op NPO2 om 21.25 uur.

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief.

 

 

 

 

Lees meer over

Gezondheid en zorg Agressie in de zorg
Verkenning Research Opnames Uitzending

Agressie in de zorg

Uitzending

De uitzending over agressie en geweld tegen hulpverleners in de psychiatrie is bijna af. Kijk dinsdag naar het resultaat!

Deel jouw ervaring 12 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 24 april 2018 om 21:25  NPO2

247 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Gezondheid en zorg / Agressie in de zorg

Oproep

Heb je ervaring met agressie in de psychiatrie? Wil je je ervaringen met politie en justitie delen? Of heb je andere tips? Reageer dan hier op onze oproep.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Marjolein Schut Redacteur

Scherpzinnig researcher, wars van een-dimensionale verhalen. Ervaren in actualiteiten (Nieuwsuur), talkshows (oa Pauw & Witteman) en buitenland-series. Startpunt zijn persoonlijke verhalen, om vervolgens uit te zoomen en daar een scherp analyserend, journalistiek verhaal van te maken. Open blik, vind het belangrijk om een verhaal van verschillende kanten te bekijken en te ontleden. Elk onderwerp – ook ver weg van de Randstad - heeft voor mij potentie.

Lees verder
@schut_marjolein

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

‘Het geweld tegen ons wordt steeds heftiger,’ mailt Marie-Louise ons. Zij werkt als verpleegkundige op een gesloten psychiatrische afdeling in het midden van het land. Net als zij ...
Alles over dit onderzoek